آشنایی با حق تقدم سهام و نحوه استفاده از آن

حق تقدم سهام یکی از مفاهیمی است که سهامداران معمولاً پس از اعلام افزایش سرمایه شرکت‌ها با آن مواجه می‌شوند. زمانی که یک شرکت از محل آورده نقدی سهامداران افزایش سرمایه انجام می‌دهد، سهامداران فعلی در خرید سهام جدید اولویت خواهند داشت و این اولویت در قالب «حق تقدم» به آن‌ها تعلق می‌گیرد.

در این مقاله، با حق تقدم سهام، نحوه تخصیص، مهلت استفاده و اقداماتی که پس از دریافت آن باید انجام شود آشنا می‌شویم.

حق تقدم سهام چیست؟

زمانی که یک شرکت بورسی تصمیم می‌گیرد از محل آورده نقدی سهامداران افزایش سرمایه انجام دهد، سهامداران فعلی شرکت برای خرید سهام جدید در اولویت قرار می‌گیرند. این اولویت خرید، در قالب «حق تقدم» به سهامداران اختصاص داده می‌شود.

به عبارت دیگر، حق تقدم این امکان را فراهم می‌کند که سهامداران فعلی بتوانند پیش از سایر افراد، در افزایش سرمایه شرکت مشارکت داشته و درصد مالکیت خود را حفظ کنند.

نحوه تخصیص حق تقدم

پس از تصویب افزایش سرمایه در مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت، حق تقدم به افرادی تعلق می‌گیرد که در تاریخ برگزاری مجمع سهامدار آن شرکت بوده‌اند. یعنی ملاک تخصیص حق تقدم، مالکیت سهم در روز بسته شدن نماد جهت برگزاری مجمع افزایش سرمایه است.

تعداد حق تقدم تخصیص‌یافته به هر شخص، متناسب با تعداد سهام تحت مالکیت و درصد افزایش سرمایه شرکت خواهد بود.

نحوه نمایش حق تقدم در سامانه‌های معاملاتی فارابی

پس از تخصیص حق تقدم، نماد مربوطه در سبد سهام شما نمایش داده می‌شود. نماد حق تقدم سهام با اضافه شدن حرف «ح» به انتهای نماد اصلی شرکت مشخص می‌شود.

برای مثال، در صورت تخصیص حق تقدم نماد «کرازی»، اوراق حق تقدم این سهم با نماد «کرازیح» در سبد سهام قابل مشاهده خواهد بود.

اقدامات قابل انجام برای حق تقدم

پس از تخصیص حق تقدم، سهامدار می‌تواند یکی از روش‌های زیر را انتخاب کند:

1- تبدیل حق تقدم به سهم

در صورتی که تمایل به تبدیل اوراق حق تقدم به سهم اصلی شرکت را دارید، لازم است مبلغ اسمی سهام یعنی 100 تومان به ازای هر حق تقدم را از طریق سامانه دارا (ذینفعان بازار سرمایه) پرداخت کرده و در پذیره‌نویسی حق تقدم شرکت کنید.

پس از پایان فرآیند افزایش سرمایه و ثبت آن نزد مرجع ثبت شرکت‌ها، حق تقدم‌های استفاده‌شده به سهام عادی تبدیل خواهند شد.

2-فروش حق تقدم

در صورتی که تمایلی به تبدیل اوراق حق تقدم به سهم اصلی شرکت نداشته باشید، می‌توانید حق تقدم خود را در بازه زمانی تعیین‌شده، همانند سایر نمادهای بورسی به فروش برسانید. مهلت زمان مجاز برای فروش این اوراق 30 روز بوده و از طریق سامانه کدال اطلاع رسانی می‌شود. در صورت درخواست شرکت و تایید سازمان بورس امکان تمدید این مهلت برای حداکثر 15 روز و فقط برای یک مرتبه وجود دارد.

معاملات حق تقدم در بازه مجاز اعلامی از طریق سامانه‌های معاملاتی و مشابه سایر سهام انجام می‌شود.

3-عدم فروش یا استفاده از حق تقدم

در صورتی که در مهلت تعیین‌شده برای فروش یا استفاده از اوراق حق تقدم اقدامی انجام نشود، حق تقدم شما به عنوان «حق تقدم استفاده‌نشده» شناخته می‌شود.

در این حالت، شرکت ناشر پس از پایان مهلت قانونی، حق تقدم‌های استفاده‌نشده را به فروش رسانده و پس از کسر هزینه‌های مربوطه، وجه حاصل را به حساب سهامداران واریز می‌کند.

سوالات متداول

آیا برای تبدیل حق تقدم به سهم باید وجهی پرداخت کنم؟

بله. برای این کار لازم است مبلغ اسمی سهام یعنی 100 تومان به ازای هر برگه حق تقدم را از طریق سامانه دارا پرداخت کنید.

حق تقدم استفاده نشده چیست؟

در صورتی که در مهلت تعیین‌شده نه حق تقدم خود را به فروش برسانید و نه در پذیره‌نویسی شرکت کنید، حق تقدم شما به عنوان «حق تقدم استفاده‌نشده» شناخته می‌شود.

اگر حق تقدم خود را نفروشم چه می‌شود؟

در صورت عدم فروش یا استفاده از حق تقدم در مهلت مقرر، حق تقدم به عنوان حق تقدم استفاده‌نشده توسط شرکت به فروش رسیده و وجه حاصل پس از کسر هزینه‌های مربوطه برای شما واریز خواهد شد.

آیا امکان خرید حق تقدم استفاده نشده از طریق سامانه‌های آنلاین کارگزاری فارابی وجود دارد؟

خیر. در حال حاضر ثبت درخواست خرید حق تقدم‌های استفاده نشده تنها از طریق سامانه آفلاین کارگزاری فارابی امکان‌پذیر است. در نظر داشته باشید در صورت خرید حق تقدم‌های استفاده نشده امکان فروش آن وجود ندارد و این اوراق پس از طی مراحل افزایش سرمایه به سهام اصلی شرکت تبدیل میشوند. همچنین نیاز است به ازای هر حق تقدم خریداری شده از این طریق، 100 تومان (مبلغ اسمی سهام) نیز در قدرت خرید شما موجود باشد.

حق تقدم چه زمانی به سهم عادی تبدیل می‌شود؟

پس از تکمیل فرآیند افزایش سرمایه و ثبت نهایی آن، حق تقدم‌های استفاده‌شده به سهام عادی تبدیل می‌شوند و در صورت وجود سهام اصلی در سبد دارایی، تعداد سهام شما به‌صورت خودکار افزایش خواهد یافت.